ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ

Η χερσόνησος της Χαλκιδικής βρίσκεται Ν.Α. της Θεσ/νίκης, είναι 2.945 χλμ μεγάλη και κατά την απογραφή του 2001 έχει 105.156 κατοίκους.

Δυτικά βρίσκεται ο κόλπος του Θερμαϊκού. Βορείως ο νομός της Θεσ/νίκης, και η υπόλοιπη πλευρά περιβρέχεται από το Αιγαίο πέλαγος. Στο νότιο τμήμα της Χαλκιδικής βρίσκονται οι χερσόνησοι Κασσάνδρα, Σιθωνία, Άθως. Στο μέσο βρίσκεται το βουνό Χολομώντας, 1.165 μ. ύψος.

Η χερσόνησος Κασσάνδρα είναι η λιγότερο ορεινή και τα βουνά της δεν υπερβαίνουν τα 400 μ. ύψος, με πολλά μονοπάτια. Το μήκος των ακτών της Κασσάνδρας είναι 230 χλμ.

Στο μέσον βρίσκεται η χερσόνησος της Σιθωνίας με τα βουνά Μελίτων 496 μ., Πακλάρα 598 μ. και Ιταμός 756 μ. ύψος. Οι ακτές της χερσονήσου έχουν μήκος 306 χλμ. Δάση από πεύκα σκεπάζουν τα βουνά της Σιθωνίας και οι παραλίες της είναι οι πιο γραφικές της Ελλάδας.

H IΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

Κατά τη δεκαετία του ’70 στα Πετράλωνα βρέθηκε η αρχαιότερη ζωή της Ευρώπης. Σε αυτό το σπήλαιο βρέθηκε ο τύπος του ανθρώπου του Neanderdal, ο οποίος ζούσε πριν 70.000 χρόνια περίπου. Μέχρι τότε υπήρχε η θεωρία ότι ο τύπος αυτός του ανθρώπου υπήρχε μόνο στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη. Με τα ευρήματα όμως των Πετραλώνων αποδεικνύεται ότι ο άνθρωπος του Neanderdal υπήρχε και στην Ανατολική Ευρώπη.

Στο ίδιο σπήλαιο και σε βαθύτερα στρώματα εργάζεται ο καθηγητής Πουλιανός και από το 1977 έχει αρκετές αποδείξεις ότι στο ίδιο σπήλαιο ζούσε πριν από 500.000-600.000 έτη ο Homo Ereclus. Τα ευρήματα των βαθύτερων στρωμάτων είναι ως επί το πλείστον εργαλεία, κόκαλα από αρκούδα και το σπουδαιότερο υπολείμματα από φωτιά.

Οι πρώτοι κάτοικοι τον 13° αι. π.Χ. είναι οι Πελασγοί και οι Θράκες. Οι πρώτοι Έλληνες έρχονται από τη Χαλκίδα και την Ερέτρια της νήσου Εύβοιας. Από τους αποίκους της Χαλκίδας ονομάστηκε και η χερσόνησος Χαλκιδική.

Στην αρχαιότητα υπήρχαν πολλές σπουδαίες πόλεις όπως η Όλυνθος, η Ποτίδαια, η Μένδη, η Σκιώνη, η Άφυτος, η Τορώνη, τα Στάγειρα κλπ.

Φ.2α

ΟΙ ΑΡΧΑΙΕΣ ΠΟΛΕΙΣ ΤΗΣ ΧΑΛΚΙΔΙΚΗΣ

ΟΛΥΝΘΟΣ: Η σπουδαιότερη των πόλεων της Χαλκιδικής, ιδρύθηκε τον 6° αι. π.Χ. και σχεδιάστηκε από τον περίφημο αρχιτέκτονα Ιππόδαμο, ο οποίος ήταν επίσης πολεοδόμος του Πειραιά και της Πέλλας.

Τον 4ο αι. π.Χ. η Όλυνθος ήταν η πρωτεύουσα της Συμμαχίας των Χαλκιδαίων στην οποία ανήκαν 39 πόλεις με περίπου 40.000 κατοίκους. Η δύναμη της συμμαχίας ήταν πολλή μεγάλη και είχε 11.000 στρατιώτες. Η Όλυνθος ήταν η σπουδαιότερη αποικία των Αθηναίων στη Μακεδονία και μια από τις σπουδαιότερες πόλεις της Ελλάδας.

ΣΤΑΓΕΙΡΑ: Η πόλη ίσως δεν θα ήταν τόσο μεγάλη και γνωστή εάν δεν γεννιόταν σ’ αυτή ο περιφημότερος των φιλοσόφων ο Αριστοτέλης. Ο Αριστοτέλης γεννήθηκε το 384 π.Χ. και ήταν γιος του Νικομάχου. Σε ηλικία 17 ετών πήγε στην Αθήνα και φοίτησε στην φιλοσοφική σχολή του Πλάτωνα. Μετά τον θάνατο του Πλάτωνα, πήγε στην Ασσό της Μ. Ασίας και ίδρυσε την πρώτη του φιλοσοφική σχολή. Ύστερα από δύο χρόνια έφυγε για τη Λέσβο όπου ίδρυσε τη δεύτερη φιλοσοφική σχολή, για να μείνει άλλα δύο χρόνια έως ότου τον κάλεσε ο Φίλιππος ο Β’για να αναλάβει την εκπαίδευση του Μ. Αλεξάνδρου.

Δίδαξε τον Αλέξανδρο στην πόλη Μίεζα, κοντά στη σημερινή Νάουσα, μέχρι που ο Αλέξανδρος 20ετής ανέλαβε την βασιλεία και άρχισε την εκστρατεία του στην Ασία. Ύστερα πήγε στην Αθήνα και ίδρυσε την περίφημη περιπατητική σχολή. Πέθανε στην Χαλκίδα το 322 π.Χ.

ΠΟΤΙΔΑΙΑ: Αποικία των Κορινθίων, κτίστηκε κοντά στον ομώνυμο ισθμό επάνω σ’ ένα λόφο το 650 π.Χ. και τον πρώτο καιρό ονομαζόταν Φλέγρα ή Παλλίνη. Ήταν στην αρχαιότητα η δεύτερη πόλη της Χαλκιδικής. Κατά τους Περσικούς πολέμους καταλαμβάνεται και καταστρέφεται από τους Πέρσες, είναι δε η μόνη Μακεδονική πόλη που στέλνει 300 στρατιώτες στη μάχη των Πλαταιών. Κατά την πολιορκία της πόλης στον Πελοποννησιακό Πόλεμο, ένας από τους Αθηναίους στρατιώτες που πολεμούσαν στην πόλη ήταν και ο φιλόσοφος Σωκράτης.

Το 357 π.Χ. καταλαμβάνεται και καταστρέφεται από τον Φίλιππο τον Β’. Το 315 π.Χ. την ξαναχτίζει ο βασιλιάς Κάσσανδρος, την μετονομάζει Κασσάνδρεια και αποκτά μεγάλη σημασία, πλούτο και έχει δικά της ναυπηγεία. Κατά τους Ρωμαϊκούς χρόνους είναι μια από τις σπουδαιότερες πόλεις της Μακεδονίας. Από την Κασσάνδρεια Ποτίδαια καταγόταν ο στρατηγός και ιστοριογράφος του Μ. Αλεξάνδρου ο Αριστόβουλος.

ΣΚΙΩΝΗ: Ήταν η αρχαιότερη πόλη της Χαλκιδικής σπουδαίο λιμάνι και ήταν χτισμένη επάνω σε λόφο, κοντά στο σημερινό χωριό Σκιώνη. Πολεμά κατά των Περσών, καταλαμβάνεται και καταστρέφεται. Αργότερα γίνεται σύμμαχος των Αθηναίων μέχρι το ένατο έτος του Πελοποννησιακού πολέμου. Τότε πηγαίνουν με το μέρος των Σπαρτιατών και υποδέχονται τον Σπαρτιάτη στρατηγό Βρασίδα. Οι Αθηναίοι εξοργισμένοι εκστρατεύουν εναντίον της, την καταστρέφουν και την δίνουν δώρο στους Πλαταιείς.

ΑΦΥΤΟΣ: Γνωστή αρχαία πόλη, αποικία των Ερετριαίων, φημισμένη για τους ήσυχους και ειρηνικούς κατοίκους της. Επειδή ήταν φίλη των Αθηναίων, πολιορκείται από τον Σπαρτιάτη Λύσσανδρο, ο οποίος λύνει την πολιορκία γιατί οι Αθυτείς χτίζουν Ναό προς τιμή του Άμμωνα Δία. Κοντά σ’ αυτό το ιερό ήταν προηγουμένως και το ιερό του θεού Διόνυσου. Το 1863 στην περιοχή της σημερινής Καλλιθέας διεκρίνετο ακόμη ένα αμφιθέατρο και ένας βωμός, αλλά οι Ρώσοι μοναχοί που ζούσαν τότε εκεί, καταστρέφοντάς τα, πήραν τα υλικά στο Άγιο Όρος για οικοδομικούς σκοπούς. Στο ίδιο σημείο στα 1960 περίπου η αρχαιολογική σκαπάνη βρίσκει το Ιερό του Άμμωνα Δία του Διονύσου και τα ευρήματα μεταφέρονται στο μουσείο του Πολυγύρου.

ΜΕΝΔΗ: Πρέπει να ήταν η πλουσιότερη πόλη της Χαλκιδικής και μια από τις πιο αρχαίες. Ήταν χτισμένη κοντά στο ακρωτήρι Ποσείδι και πιο κοντά στο σημερινό χωριό Καλάνδρα. Η μεγάλη λατρεία στη Μένδη ήταν προς τιμή του Θεού Διονύσου. Μεγάλη εκτίμηση είχαν επίσης και στους γαϊδάρους που, όπως λένε, ήταν ισότιμοι πολίτες της Μένδης. Από εδώ προέρχεται η σημερινή ονομασία του γαϊδάρου «κυρ-Μέντιος». Ο γλύπτης Παιόνιος που φιλοτέχνησε το άγαλμα της Νίκης της Ολυμπίας το 425 π.Χ. καταγόταν από τη Μένδη.

ΣΑΝΗ: Ήταν αποικία Ερετριαίων και βρίσκεται βορείως της Μένδης.

ΘΕΡΑΜΒΟΣ: Επίσης αποικία Ερετριαίων κοντά στο σημερινό χωριό Παλιούρι.

ΝΕΑΠΟΛΙΣ και ΑΙΓΗ: Πόλεις κοντά στο σημερινό χωριό Πολύχρονο.

Πηγή: (Άθως-Χαλκιδική-Πετράλωνα του Ανέστη Βασιλειάδη)